1. Formül
Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler. Oran 1 olduğunda teorik olarak her 1 TL kısa vadeli borca karşı 1 TL dönen varlık vardır. Fakat dönen varlığın ne kadarının gerçekten hızla nakde dönüşebileceği ayrıca incelenmelidir.
2. Stok ağırlığı sonucu değiştirebilir
Perakende veya üretim şirketlerinde stok önemli bir dönen varlık kalemidir. Ancak yavaş dönen, modası geçen veya değer kaybeden stok cari oranı yüksek gösterirken gerçek likiditeyi olduğundan iyi gösterebilir.
3. Alacak kalitesi önemlidir
Ticari alacağın bilanço üzerindeki tutarı kadar tahsil edilebilirliği de önemlidir. Gecikmiş veya birkaç müşteride yoğunlaşmış alacaklar likidite riskini artırabilir.
4. Çok yüksek cari oran da soru doğurabilir
Aşırı yüksek oran her zaman verimlilik anlamına gelmez. Kullanılmayan nakit, fazla stok veya tahsil edilemeyen alacak sermayenin verimsiz kullanıldığını gösterebilir. Bu nedenle oran, sermaye verimliliğiyle birlikte okunmalıdır.
5. Asit-test ve nakit oranıyla destekleyin
Stokların dışarıda bırakıldığı asit-test oranı daha sıkı bir likidite görünümü sağlar. Nakit oranı ise yalnızca nakit ve benzeri varlıklara odaklanır. Üç oran birlikte kullanıldığında daha gerçekçi bir resim oluşur.
6. Trend ve sektör karşılaştırması yapın
Cari oranın üç dönemdir düşmesi, tek bir düşük orandan daha anlamlı olabilir. Ayrıca sektörün işletme döngüsü, müşteri vadeleri ve stok ihtiyacı farklı olduğundan sektör içi karşılaştırma yapılmalıdır.
7. Son karar nakit akışıyla verilir
Cari oran bir fotoğraftır; nakit akışı filmdir. Ödeme takvimi, tahsilat akışı ve kredi limitleri görülmeden yalnızca cari orana bakarak likidite kararı verilmemelidir.
Uzman gözüyle: 1,5 veya 2 gibi tek sayılara bağlanmayın
Cari oran için internette sıkça tek bir “ideal” rakam verilir; ancak bu yaklaşım yönetim kararları için yetersizdir. Hızlı stok döndüren perakende şirketi ile uzun üretim döngüsüne sahip sanayi şirketinin likidite yapısı aynı değildir. Ayrıca aynı cari oran iki şirkette bambaşka kaliteye sahip olabilir: birinde dönen varlıkların büyük kısmı nakit ve düzenli tahsil edilen alacakken, diğerinde yavaş stok ve gecikmiş alacak olabilir. Bu nedenle cari oranı tek başına hedeflemek yerine, alacak günleri, stok günleri, nakit dönüşüm süresi ve kısa vadeli borcun vadesiyle birlikte değerlendirmek gerekir. Likidite yönetimi bir oran optimizasyonu değil, zamanlama yönetimidir.
Pratik kontrol listesi
- Cari oran trendi
- Asit-test oranı
- Stokların niteliği ve devir hızı
- Alacak yaşlandırması
- Kısa vadeli kredi vade yapısı
- Sektör karşılaştırması
- Nakit akış tahmini