1. Net işletme sermayesi
Basit tanımda net işletme sermayesi, dönen varlıklar eksi kısa vadeli yükümlülüklerdir. Ancak yönetim açısından daha anlamlı yaklaşım, ticari alacak + stok – ticari borç gibi operasyonel kalemlerin faaliyet hacmiyle nasıl değiştiğine bakmaktır.
2. Alacak günü nakit ihtiyacını büyütür
Müşteriye daha uzun vade vermek satışa katkı sağlayabilir fakat şirketin müşteriyi finanse etmesi anlamına gelir. Tahsilat günündeki küçük bir artış bile yüksek ciroda önemli nakit ihtiyacı doğurabilir.
3. Stok günü sermayeyi bağlar
Güvenlik stoğu gerekir; ancak talep tahmini zayıfsa veya ürün çeşitliliği kontrolsüz artarsa stok finansman yüküne dönüşür. Yavaş stokları erken ayırmak ve satın alma kararlarını satış hızıyla ilişkilendirmek gerekir.
4. Tedarikçi vadeleri doğal finansman sağlar
Tedarikçi kredisi faaliyet döngüsünü finanse eder. Ancak vade uzatmak tek başına çözüm değildir; iskonto kaybı, tedarikçi ilişkisi ve fiyat farkı dikkate alınmalıdır.
5. Nakit dönüşüm süresi
Alacak günleri + stok günleri – tedarikçi günleri yaklaşımı, işletmenin parasının faaliyet döngüsünde kaç gün bağlı kaldığını gösterir. Sürenin kısalması genellikle finansman ihtiyacını azaltır.
6. Büyüme öncesi sermaye ihtiyacını hesaplayın
Yeni mağaza, yeni müşteri grubu veya hızlı ciro büyümesi planlanırken yalnızca kâr hedefi değil, ek stok ve alacağın finansman ihtiyacı da bütçelenmelidir.
7. İşletme sermayesi yönetimi ortak sorumluluktur
Finans departmanı tek başına bu sorunu çözemez. Satış vade verir, satın alma stok oluşturur, operasyon teslimatı etkiler. Bu nedenle KPI’lar fonksiyonlar arası tasarlanmalıdır.
Uzman gözüyle: satış ekibinin kararı finansman kararına dönüşür
İşletme sermayesi çoğu şirkette yalnızca finans departmanının konusu gibi görülür. Oysa müşteriye verilen her ek vade, satın alınan her fazla stok ve tedarikçiden alınamayan her vade finansman ihtiyacını değiştirir. Bu nedenle satış prim sisteminin sadece ciroya bağlanması bazen yanlış teşvik yaratabilir; yüksek satış, düşük tahsilat kalitesiyle birleştiğinde şirketin nakit ihtiyacını büyütür. Daha dengeli yönetim için satış, tahsilat, stok ve brüt marj KPI’ları birlikte izlenmelidir. İşletme sermayesi iyileştirmesi çoğu zaman yeni kredi bulmaktan daha ucuz ve daha kalıcı bir finansman kaynağıdır.
Uygulamaya dönüştürün
İşletme sermayesi iyileştirmesinde hedef yalnızca gün sayılarını düşürmek olmamalıdır. Müşteri kaybetmeden tahsilatı hızlandırmak, satış kaybetmeden stoğu azaltmak ve tedarikçi ilişkisini bozmadan vade avantajı yaratmak gerekir. Bu nedenle en iyi sonuç, finans, satış, satın alma ve operasyonun aynı hedefleri paylaştığı durumda çıkar. Küçük gün iyileştirmeleri dahi yüksek ciroda anlamlı nakit serbestleşmesi yaratabilir.
Pratik kontrol listesi
- Alacak günleri
- Stok günleri
- Tedarikçi günleri
- Nakit dönüşüm süresi
- Büyüme için ek sermaye ihtiyacı
- Yavaş stok ve gecikmiş alacak listeleri
- Kısa vadeli finansman maliyeti